ಅಮೆರಿಕಾ-ಇರಾನ್ ತೈಲ ಸಮರ: ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೇಲೆ ಇರಾನ್ ಪಟ್ಟು, ಜಗತ್ತಿಗೆ ಎದುರಾಗಿದೆಯೇ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ?
ವಿಶ್ವದ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಅತ್ಯಂತ ಆತಂಕಕಾರಿ ವಿದ್ಯಮಾನವೊಂದು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅದು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ (Middle East) ಯುದ್ಧದ ಕಿಚ್ಚು. ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಹಮಾಸ್ ನಡುವೆ ಶುರುವಾದ ಸಂಘರ್ಷ ಈಗ ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ನಡುವಿನ ನೇರ ಜಿದ್ದಾಜಿದ್ದಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರೆ, ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ತೈಲ ಮಾರ್ಗವಾದ ‘ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ’ (Strait of Hormuz) ಮೂಲಕ ಹನಿ ತೈಲವನ್ನೂ ಸಾಗಿಸಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇರಾನ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಬೆದರಿಕೆ ಕೇವಲ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕಲ್ಲ, ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ನಡುಕ ಹುಟ್ಟಿಸಿದೆ.
ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಇರಾನ್ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲು ಕಾರಣವೇನು? ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಏನು? ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹೇಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ತಿಳಿಯೋಣ.
1. ಇರಾನ್ ಹಾಕಿರುವ ಹೊಸ ಷರತ್ತುಗಳೇನು?
ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ಮಿತ್ರತ್ವದ ವಿರುದ್ಧ ಇರಾನ್ ಈಗ ‘ತೈಲ ಅಸ್ತ್ರ’ವನ್ನು ಬಳಸಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಸಂಘರ್ಷ 11ನೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ನ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಗಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ (IRGC) ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಷರತ್ತನ್ನು ವಿಧಿಸಿದೆ.
* ರಾಯಭಾರಿಗಳ ಉಚ್ಚಾಟನೆ: ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಯಾವುದೇ ದೇಶದ ಹಡಗುಗಳು ಸಾಗಬೇಕಾದರೆ, ಆ ದೇಶಗಳು ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ರಾಯಭಾರಿಗಳನ್ನು (Ambassadors) ವಾಪಸ್ ಕಳುಹಿಸಬೇಕು.
* ಭದ್ರತಾ ಶುಲ್ಕ: ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹಡಗುಗಳು ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಬೇಕಾದರೆ ಇರಾನ್ಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ‘ಭದ್ರತಾ ಶುಲ್ಕ’ ಪಾವತಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಇರಾನ್ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸಿಎನ್ಎನ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.
ಇದರ ಅರ್ಥ ಸರಳವಾಗಿದೆ – ಯಾರು ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗೆ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಇರಾನ್ನ ತಂತ್ರ.
2. ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ: ಜಗತ್ತಿನ ‘ಜೀವನಾಡಿ’
ಇರಾನ್ ಯಾಕೆ ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ನಮಗೆ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಮಹತ್ವ ಗೊತ್ತಿರಬೇಕು.
* ತೈಲದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು: ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟು ತೈಲ ರಫ್ತಿನ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 20ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಈ ಕಿರಿದಾದ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕವೇ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಯುಎಇ, ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ನಂತಹ ದೇಶಗಳ ತೈಲ ಟ್ಯಾಂಕರ್ಗಳು ಜಗತ್ತನ್ನು ತಲುಪಲು ಇದೊಂದೇ ಹಾದಿ.
* ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನ: ಒಂದು ಕಡೆ ಇರಾನ್, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಓಮನ್ ದೇಶಗಳಿವೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವು ಕೇವಲ 21 ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ಅಗಲವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ತನ್ನ ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದರೆ, ಯಾವುದೇ ಹಡಗು ಇರಾನ್ ಕಣ್ಣು ತಪ್ಪಿಸಿ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
* ಜಾಗತಿಕ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ: ಒಂದು ವೇಳೆ ಇರಾನ್ ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಂದ್ ಮಾಡಿದರೆ, ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆ ಗಗನಕ್ಕೇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದಂತಹ ದೇಶಗಳ ಮೇಲೂ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
3. “ಒಂದು ಲೀಟರ್ ತೈಲವೂ ಹೋಗಲ್ಲ”: IRGC ಎಚ್ಚರಿಕೆ
ಇರಾನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸೇನಾ ಪಡೆಯಾದ IRGC ಹೇಳಿಕೆ ಈಗ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದೆ. “ಅಮೆರಿಕಾ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸದಿದ್ದರೆ, ನಾವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಲೀಟರ್ ತೈಲವನ್ನೂ ಸಾಗಿಸಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಅದು ಗುಡುಗಿದೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ಮಾತಿನ ಬೆದರಿಕೆಯಲ್ಲ. ಇರಾನ್ ಈಗಾಗಲೇ ತನ್ನ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಜಲಸಂಧಿಯ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದೆ. ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಅರಘ್ಚಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಇರಾನ್ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುವ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.
4. ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಕಠಿಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ
ಇರಾನ್ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ‘ಟ್ರೂತ್ ಸೋಶಿಯಲ್’ (Truth Social) ಪೋಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
“ಇರಾನ್ ಏನಾದರೂ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಬಂದ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ತೈಲ ಹರಿವನ್ನು ತಡೆದರೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತಲೂ 20 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕಠಿಣವಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.”
ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಈ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಯುದ್ಧದ ಭೀತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಇರಾನ್ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿರುವ ತೈಲ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾ ನೀಡಿದೆ.
5. ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪುಟಿನ್ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶ
ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೆಂದರೆ, ಟ್ರಂಪ್ ಅವರು ರಷ್ಯಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಪುಟಿನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.
* ಪುಟಿನ್ ಇಚ್ಛೆ: ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡುವಿನ ಈ ಯುದ್ಧ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ಪುಟಿನ್ ಅವರ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
* ಟ್ರಂಪ್ ಸಲಹೆ: ಆದರೆ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರು ಪುಟಿನ್ಗೆ “ನೀವು ಮೊದಲು ರಷ್ಯಾ-ಉಕ್ರೇನ್ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಿ” ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಇದರಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಧ್ರುವೀಕರಣ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇರಾನ್ಗೆ ರಷ್ಯಾದ ಬೆಂಬಲವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಈಗ ಮೂಡಿದೆ.
6. ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮವೇನು?
ಭಾರತವು ತನ್ನ ತೈಲದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ದೇಶಗಳಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಇರಾನ್ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಬಂದ್ ಮಾಡಿದರೆ:
* ಪೆಟ್ರೋಲ್-ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ: ತೈಲ ಸರಬರಾಜು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳು ದಾಖಲೆ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಬಹುದು.
* ಹಣದುಬ್ಬರ: ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ ದಿನಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
* ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕುಸಿತ: ಜಾಗತಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಆತಂಕಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಕಾಣಬಹುದು.
ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಈ ಸಂಘರ್ಷ ಕೇವಲ ಎರಡು ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಜಗಳವಲ್ಲ. ಇದು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಶಕ್ತಿ ಸಮತೋಲನದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ತೈಲ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ತನ್ನ ಮೇಲಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಮಾತುಕತೆಯ ಮೂಲಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾದು ನೋಡಬೇಕಿದೆ.
ನಿಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆ ಏನು?
ಇರಾನ್ನ ಈ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಸರಿಯೇ? ಅಥವಾ ಅಮೆರಿಕಾ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಬೇಕೆ? ಕಾಮೆಂಟ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಿಳಿಸಿ. ಇಂತಹ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಪ್ಡೇಟ್ಸ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್ ಫಾಲೋ ಮಾಡಿ.
ಉಪಸಂಹಾರ: ಜಗತ್ತು ನಿಂತಿದೆಯೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ?
ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಈ ‘ತೈಲ ಸಮರ’ ಕೇವಲ ಎರಡು ದೇಶಗಳ ಜಗಳವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಇದು ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ನಡುಗಿಸುವ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಇರಾನ್ ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಬಂದ್ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆಗಳು ಗಗನಕ್ಕೇರುವುದು ಖಚಿತ. ಇದು ಕೇವಲ ಸಾರಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಿಮ್ಮ ಅಡುಗೆ ಮನೆಯ ದಿನಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಮೇಲೂ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿದೆ.
ಒಂದೆಡೆ ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಅಮೆರಿಕಾ ತನ್ನ ಬಲಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾದಂತಹ ದೇಶಗಳ ನಿಲುವು ಈ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ತರಬಹುದು. ಭಾರತದಂತಹ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಈ ಯುದ್ಧವು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದ್ದು, ಪರ್ಯಾಯ ಇಂಧನ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಎದುರಾಗಿದೆ.
ಕೊನೆಯ ಮಾತು: ಯುದ್ಧದಿಂದ ಯಾರಿಗೂ ಲಾಭವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದರ ಬೆಲೆ ತೆರುವುದು ಮಾತ್ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತಿಳಿಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಮತ್ತೊಂದು ಭೀಕರ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾದು ನೋಡಬೇಕಿದೆ.
ಗೆಳೆಯರೇ, ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಕಾರ ಅಮೆರಿಕಾ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದು ಸರಿಯೇ? ಅಥವಾ ಮಾತುಕತೆಯ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಬೇಕೇ? ನಿಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಕಾಮೆಂಟ್ ಬಾಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ತಪ್ಪದೆ ತಿಳಿಸಿ
ಇಂತಹ ಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣದ ಜಾಗತಿಕ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್ kannadaanyone.in ಅನ್ನು ಫಾಲೋ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಶೇರ್ ಮಾಡಿ.